پیوند کلیه در گرافت‌های دارای چند شریان: روشی ایمن برای حفظ جریان خون به قطب تحتانی کلیه


تکنیک‌های نوین جراحی عروق پیوند • Medicina 2025

مدیریت گرافت‌های چندشریانی در پیوند کلیه؛ بازسازی میکروسرجیکال شریان قطبی پایین به شریان اپی‌گاستریک تحتانی (IEA)

🔬 تکنیک: End-to-End Microsurgical Anastomosis
|
⏱️ پیگیری: ۷ سال (۸۴ ماه)

خلاصه یافته: استفاده از تکنیک میکروسرجری برای آناستوموز انتها-به-انتها بین شریان پل تحتانی گرافت و شریان اپی‌گاستریک تحتانی (IEA) گیرنده، امکان بهره‌گیری ایمن از گرافت‌های با چند شریان را با بقای ۱۰۰ درصدی بلندمدت و بدون عوارض ایسکمیک یا اورولوژیک فراهم می‌کند.


پیش‌زمینه و اهمیت حیاتی شریان قطبی پایین

در حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از گرافت‌های کلیه، بیش از یک شریان وجود دارد (Multiple Renal Arteries). در این سناریو، نادیده گرفتن یا بستن یکی از شریان‌ها — به‌ویژه شریان قطبی پایین (Lower Polar Artery) — ریسک خطرات بالینی جبران‌ناپذیری به همراه دارد:

⚠️ ایسکمی پارانشیمال: انفارکتوس و از دست رفتن بافت عملکردی پل تحتانی کلیه
⚠️ نکروز حالب و نشت ادراری: شریان پل تحتانی منبع اصلی خونرسانی به سیستم جمع‌کننده و بخش فوقانی حالب است.


مشخصات مطالعه و تکنیک جراحی

در یک مطالعه چندمرکزی (سه مرکز در آلمان و ایتالیا)، ۱۳ بیمار کاندید پیوند با شریان قطبی تحتانی وارد مطالعه شدند. در تمامی موارد، آناستوموز انتها-به-انتها (End-to-End) میان شریان قطبی و شریان اپی‌گاستریک تحتانی (Inferior Epigastric Artery – IEA) به کار گرفته شد.

۱. بزرگ‌نمایی جراحی
استفاده از لوپ یا میکروسکوپ جراحی برای ظریف‌ترین بخیه‌های عروقی.

۲. بدون دستکاری شریان اصلی
عدم نیاز به آناستوموز جانبی یا کلمپ مجدد تنه اصلی شریان کلیوی.

۳. کاهش ایسکمی گرم
امکان باز کردن کلمپ شریان اصلی و انجام اتصال پل تحتانی در فاز ریپرفیوژن.

۴. جریان فیزیولوژیک
خونرسانی مستقیم و اختصاصی به قطب تحتانی و بافت حالب.

📊 نتایج و پیامدهای بالینی در پیگیری ۷ ساله (۸۴ ماه)

۱۰۰٪
بقای بیمار و گرافت

۰٪
عارضه عروقی یا اورولوژیک

پایدار
عملکرد طولانی‌مدت کلیه

چند عارضه غیرعروقی جزئی (نظیر UTI یا لنفوسل موقت) ثبت شد که همگی بدون افت عملکرد گرافت با درمان محافظه‌کارانه برطرف شدند.


چرا آناستوموز به شریان اپی‌گاستریک ترجیح دارد؟

  • تطابق کالیبر عروق: شریان IEA از نظر قطر داخلی و ضخامت دیواره تناسب فوق‌العاده‌ای با شریان‌های قطبی دارد.
  • کاهش نیاز به گرافت‌های سنتتیک یا وریدی: عدم نیاز به برداشتن ورید صافنوس یا بازسازی‌های پیچیده روی میز (Bench Surgery).
  • توسعه пул اهداکنندگان (Expanded Donor Pool): جلوگیری از رد کردن کلیه‌های با آناتومی چندشریانی پیچیده و افزایش شانس پیوند بیماران.
  • پیشگیری قطعی از تنگی و نشت حالب: حفظ خونرسانی میکرووسکولار دیواره حالب دیستال.

⚠️ محدودیت‌ها و ملاحظات تکنیکی

  • نیاز مبرم به مهارت میکروسرجری: اجرای موفق نیازمند تجربه بالا در جراحی با بزرگ‌نمایی و بخیه‌های میکروسکوپی (Nylon 8-0 تا 9-0) است.
  • ارزیابی کیفی شریان اپی‌گاستریک: طول و قطر مناسب و عدم وجود کلسیفیکاسیون شدید یا آسیب در حین اینسیژن شکمی ضروری است.
  • حجم نمونه مطالعه: پژوهش بر روی ۱۳ بیمار انجام شده است؛ با این وجود، پیگیری ۷ ساله پشتوانه بالینی بسیار مستحکمی ایجاد کرده است.

📌 پیام‌های کلیدی برای متخصصان و جراحان پیوند

  1. در حضور شریان قطبی پایین، حفظ و بازسازی آن اولویت مطلق است و نباید لیگاتور شود.
  2. End-to-End Anastomosis با IEA انتخابی ایمن، فیزیولوژیک و با ماندگاری طولانی‌مدت به اثبات رسیده است.
  3. پیگیری ۷ ساله، قابلیت اطمینان این متدولوژی را در به صفر رساندن عوارض ایسکمیک قطبی تایید می‌کند.

📚 رفرنس و مشخصات مقاله:

Zanchetta M, Adani GL, Della Penna A, Guthoff M, Cherchi V, Nadalin S.
Kidney Transplantation in Case of Renal Graft with Multiple Arteries: Challenges and Long-Term Results of Microsurgical Anastomosis Between Lower Polar Renal Artery and Inferior Epigastric Artery.
Medicina. 2025; 61(9):1645. MDPI Journal.

💬 هم‌اندیشی تخصصی در جامعه پیوند اعضای ایران

ویژه اورولوژیست‌ها، نفرولوژیست‌ها و جراحان پیوند کلیه (بحث پیرامون تکنیک‌های عروقی، مقالات و کیس‌های چالش‌برانگیز)


عضویت در گروه علمی واتس‌اپ انجمن
↗

کمیته آموزش، پژوهش و نشر علمی انجمن علمی پیوند کلیه ایران

مطالب مشابه